ارتفاعش آرايش ارباع روى زمين ، شرفات بروج فلك عروجش زبان طعن بر معارج مدارج علوى دراز كرده ، و لب ساكنان سطوح عرش اشتباهش در گوش معتكفان صوامع سموات راز گفته ، كتابهء ايوان پنج دروازه‌اش كه در شش جهت هفت اقليم جهان طاق است بفحواى : هذه جنات عدن فادخلوها خالدين موشّح ، و صفحات باغ و راغ روح‌فزايش كه رشك هشت بهشت مينا و غيرت نه طارم خضر است بر قوم : مثل الجنة التى وعد المتقون محشّى . اين ابيات كه « 1 » آب حيات معانى از ظلمات حروف و كلمات او ترشّح مينمايد جهة ترشيح اوصاف اين خطّه جنت آئين از رشحات كلك سحر آيات خواجه تاج سلمانى « 2 » رح كه عالميانرا از خطّ روحانى او حظّ « 3 » روحانى حاصل است رقم اعجاز يافت : هرات چشم و چراغ جميع بلدانست * جهان تنى است به نسبت هرات چون جانست شده است سينهء روى زمين خراسان ليك * هرات از ره معنى دل خراسانست چو هست مسكن معمور اولياء إله * مقام قاطبهء علم و دين ديّانست

--> ( 1 ) - مك : ابيات كه آب . مج : ابيات آب . ( 2 ) - خواجه تاج سلمانى از افاضل شعراء و سخندانان هرات در قرن نهم است براى ترجمهء احوال او به تعليقات مراجعه شود . ( 3 ) - الرّوح بفتح راء : الفرح ، يوم روح : طيّب . الروح بضم راء : النفس و النسبه اليهما : روحانى ( بفتح الراء فى الاول ، و ضمها فى الثانى على غير قياس ) [ * ] و ( از خطّ روحانى او حظّ روحانى حاصل است ) يعنى : از خطّ خوش و زيباى او حظّ و بهجت روحانى و نفسانى حاصل است . [ ( * ) ] - صاحب ( لسان العرب ) نسبت غيرقياسى روحانى را فقط در يك مورد دانسته گويد : « و الروحا : موضع و النسبه اليه روحانى على غيرقياس » ماده - روح -